A intelixencia artificial na Fundación Galicia Sustentable

Punto de partida

A intelixencia artificial non é unha ferramenta neutral. Cambia como se traballa, como se comunica e como se produce coñecemento. Nunha fundación que investiga sobre territorio, comunidades e datos, esa transformación esixe posicionamento.

Usamos IA para o que fai ben: cálculo, análise, síntese, prototipado. Non a usamos para aquilo que só as persoas poden facer con lexitimidade —dar testemuño, mirar unha paisaxe, decidir sobre outras persoas, dicir aos demais o que pensamos.

Esta declaración di en que casos si, en que casos non, e como o contamos.

1. Onde si

Usamos IA para tarefas técnicas e de apoio ao traballo profesional:

• Análise e limpeza de datasets públicos (IGE, INE, Eurostat, MITECO, PEPAC, indicadores da PAC).
• Redacción asistida, tradución entre galego e castelán, revisión gramatical.
• Programación, prototipado, desenvolvemento de visualizacións e cartografía interactiva.
• Investigación documental preliminar e síntese de corpus textuais amplos.
• Automatización de tarefas administrativas internas.

Nestes usos, a IA é un intermediario técnico. O criterio, a análise interpretativa e a decisión final son humanos e trazables.

2. Onde non

Hai fronteiras que non cruzamos.

Non xeramos imaxes que tenten pasar por fotografía. Cando podemos fotografar unha paisaxe, unha persoa, unha iniciativa, fotografámola. As imaxes xeradas con IA que publicamos son ilustracións explícitas, alteracións evidentes ou representacións esquemáticas. Nunca simulacións da realidade galega.

Non substituímos voces. Os testemuños que recollemos veñen de persoas identificadas e verificadas. Nunca sintetizamos a voz de alguén nin lle atribuímos palabras que non dixo. Podemos empregar locución sintética para narración de apoio —a voz que le unha entradilla ou pon contexto— pero nunca para o protagonista dunha historia. A palabra viva é humana.

Non delegamos decisións. A valoración de iniciativas para os nosos programas, a asignación de recursos, o criterio editorial das nosas publicacións, a selección de colaboradores —son decisións humanas, argumentadas e verificables.

Non presentamos como reais os datos xerados. No traballo intermedio con datos técnicos podemos usar IA para interpolacións, proxeccións ou datos sintéticos de proba. Todo o que publicamos como resultado está validado dentro da estratexia analítica da fundación.

3. Como o sinalamos

Non mencionamos a IA como parte do proceso. Non poñemos "código xerado con IA" nun proxecto web, igual que non atribuímos autoría de código á persoa que o programou. A ferramenta non é a autora.

Si sinalamos a IA cando o resultado é significativo e protagónico. Unha ilustración xerada con IA leva a súa etiqueta. Un vídeo con locución sintética indícao. Se algún día decidísemos publicar unha análise onde o modelo fixera o traballo interpretativo —algo que hoxe non facemos— habería que declaralo explicitamente.

4. Ferramentas

Traballamos principalmente con Anthropic (Claude) a través dunha conta institucional como fundación sen ánimo de lucro. Escollémolos porque a súa orientación cara á seguridade, á interpretabilidade e ao uso responsable da tecnoloxía enlaza cos nosos valores.

Cando usamos outras ferramentas, priorizamos aquelas que compartan ese aliñamento —provedores con políticas claras de non retención, transparencia sobre os datos de adestramento, e compromiso público con marcos éticos verificables. Aplicámoslles os mesmos criterios: privacidade, propiedade intelectual, respecto polos dereitos das persoas cuxa información pode chegar a esas plataformas.

Non introducimos en ferramentas de IA información persoal identificable, testemuños de persoas entrevistadas, nin documentación institucional confidencial sen as garantías contractuais adecuadas.

5. Colaboradores e contratistas

Quen produce materiais para a fundación —profesionais externos, colaboradores, entidades contratadas— coñece esta declaración e aplícaa dentro do seu traballo.

Sabemos que ninguén traballa en pureza absoluta. Aplícase aquí o mesmo posicionamento que declaramos no noso manifesto: a coherencia total é un horizonte, non un requisito de entrada, e non deixamos que a busca de perfección nos leve á inacción. Non lle esixiremos aos nosos colaboradores unha pureza que non nos esiximos a nós mesmos.

O que si esixe esta declaración é o mesmo que esixe a nós: transparencia sobre o rol da IA cando é protagónica, respecto polos límites que aquí se declaran, e responsabilidade final humana sobre o entregado.

6. Sustentabilidade tecnolóxica

A IA ten unha pegada ambiental real —enerxía, auga, materiais críticos, infraestruturas dixitais concentradas. Non é gratuíta nin invisible. Usámola cando o valor xerado o xustifica e evitamos o uso frívolo. Iso forma parte da coherencia entre o que investigamos e o que practicamos.

7. Revisión

Esta declaración revísase polo menos unha vez ao ano. As ferramentas cambian rápido, os criterios menos, pero pode haber matices que actualizar. A versión vixente é sempre a que aparece publicada nesta páxina.