Existimos porque entendemos que a transformación dunha sociedade non se delega. Hai espazos que o mercado non cubre porque non son rendibles, e que a administración non cubre porque non son urxentes. Pero son espazos esenciais: os que producen coñecemento sen presa, os que coidan o territorio cando ninguén mira, os que axudan a unha iniciativa pequena a non desaparecer no seu primeiro inverno.
Cando se constituíu a Fundación Galicia Sustentable en 2008, a pregunta non era se Galicia tiña problemas. A pregunta era quen ía dedicarse a pensalos en prazo longo. Quen ía estudar as dinámicas do rural sen presións electorais, quen ía documentar iniciativas exemplares antes de que se perdesen, quen ía traer ao territorio voces que noutros lugares xa estaban a cambiar a conversa.
Quince anos despois a resposta segue sendo a mesma: a sociedade civil organizada. Persoas que se asocian para facer aquilo que outros non fan, e que o fan dende a independencia, a paciencia e o coñecemento.
Hai espazos que o mercado non cubre porque non son rendibles, e que a administración non cubre porque non son urxentes. Pero son espazos esenciais.
Por que seguimos a traballar pola sustentabilidade a pesar dela
A palabra sustentabilidade está cansa. Levámola usado tantas veces que xa non significa case nada. Cubre informes corporativos, programas electorais, declaracións institucionais e estratexias de mercadotecnia que pouco teñen que ver co que importa. E con todo, non temos outra mellor.
Para nós sustentabilidade é unha palabra de traballo, non de eslogan. Significa que un sistema —un ecosistema, unha economía local, un saber tradicional, unha forma de habitar— pode persistir no tempo sen consumirse a si mesmo. Que xera as condicións para a súa propia continuidade. Que devolve á terra polo menos tanto como toma dela.
Por iso seguimos. Porque a alternativa —resignarse a un modelo que extrae sen devolver, que crece sen prosperar, que consome sen renovar— é peor que aturar a fatiga da palabra.
Para nós sustentabilidade é unha palabra de traballo, non de eslogan.
Como traballamos
Cremos no coñecemento como punto de partida. Non hai transformación posible sen entender primeiro o que se quere transformar, e iso significa investigación seria, datos verificables e diálogo co mundo académico. Pero o coñecemento que non se traduce en acción queda na biblioteca, así que tamén cremos no terreo: na finca experimental que ensaia o que outros poderán replicar, na escola que forma a quen vai sostelo, na rede de iniciativas que demostra que outro modelo non é hipotético.
Operamos en todo o territorio galego, do urbano ao rural. Boa parte da nosa atención vai hoxe ao medio rural porque é alí onde os procesos extractivos operan con menos resistencia institucional, pero o noso propósito non se limita a ningunha xeografía concreta dentro de Galicia. Cidade e aldea son partes do mesmo sistema, e ningunha das dúas resolverá os seus problemas sen a outra.
Acompañamos iniciativas exemplares, divulgamos referentes, tecemos alianzas entre actores que doutro xeito nunca se sentarían á mesma mesa. E cando atopamos baleiros nos que ninguén está traballando —porque non interesa, porque non rende, porque non urxe—, ocupámolos.
Coherencia sen pureza
Traballamos en imperfección. Quen investiga sobre sustentabilidade sabe que ningún proxecto real acada os seus propios estándares de forma absoluta. As ferramentas dixitais que usamos teñen pegada, os alimentos que servimos nos foros veñen de cadeas que non sempre controlamos, as viaxes ás sedes non son sempre en transporte público, os provedores non son sempre os ideais.
Non nos escondemos diso. Tampouco o usamos como escusa. A coherencia total é un horizonte, non un requisito de entrada. Se agardamos á pureza para actuar, non actuaremos. Preferimos que un proxecto se faga con matices ca que non se faga por non atopar o marco perfecto —pero ese "con matices" ten que ser explícito, non silenciado.
Aplicámonos isto a nós, e aplicámolo a quen colabora connosco.
Que clase de Galicia defendemos
Defendemos unha Galicia que se entenda a si mesma. Que valorice os seus recursos propios —o territorio, as persoas, o saber facer— e os transforme en oportunidades de futuro. Que non confunda crecemento con prosperidade nin desenvolvemento con extracción.
Defendemos unha Galicia con rural e con urbano, con investigación e con oficio, con tradición e con innovación. Unha Galicia que aprende doutros lugares pero que non copia modelos alleos: que constrúe os seus propios.
E defendemos, sobre todo, que esa Galicia é posible. Non porque sexa fácil, senón porque xa está a producirse en moitos lugares pequenos. O noso traballo é asegurarnos de que ese tecido invisible non se rompa.
Por iso seguimos onde estamos. Por iso seguimos a traballar.